Sərt TƏNQİD: “Primitiv savadı olanlar da alimlik dərəcəsi alır”
Elm və təhsil
Oxunub: 34
7 dek 2023 | 11:26


Araşdırmalar göstərir ki, elmi işlərin çox az qismi tələbəlik illərində yazılır. Görəsən, tələbələrin elmi iş yazmağa marağının olmaması hansı amildən qaynaqlanır? Ümumiyyətlə elmi iş yazmaqda çətinlik çəkənlər üçün univeristetdə xüsusi təlimlər olmalıdırmı?



Təhsil eksperti Kamran Əsədov mövzu ilə əlaqədar AzEdu.az-a açıqlama verib.



Ekspert bildirib ki, bilik səviyyəsi güclü olan çox alimlərimiz “alim” adını ala bilmir: “Hazırda ölkəmizdə neçə bilikli, savadlı insanlar var ki, alimlik dərəcəsi ala bilmirlər. Onlar illərlə Milli Elmlər Akademiyasının yollarında, institutlarında süründürülür. Nəyə görə? Axı kənardan izləyən hər bir normal vətəndaş bilir ki, savadlı insan, biliyinə güvənən alim rüşvət verməz, lakin təzada baxın ki, çoxlarının biliyinə şübhə etdiyi, açıq-aşkar hətta “primitiv savadı olan biridir” deyə münasibət bildirdiyi insan alimlik dərəcəsi ala bilir. Hələ Sovet dövründən Elmlər Akademiyasının ayrıca bir quruma çevrilib, təhsildən uzaqlaşması elm və təhsilin vəhdətini pozmuş, xüsusilə gənclərin elmi proseslərə qoşulmasına sədd çəkmişdir. Halbuki dünyanın bir çox inkişaf etmiş ölkələrində elmi-tədqiqat mərkəzləri məhz universitetlərin nəzdində fəaliyyət göstərir. Ona görə də, tələbələr çox erkən elmi yaradıcılığa cəlb olunur. Bugünkü hər bir referat özündə sabahkı geniş tədqiqatın rüşeymini daşıyır. Təəssüf ki, ölkəmizdə bu məsələ olduqca yarıtmaz vəziyyətdədir. Tələbələrin yazmalı olduğu kurs və buraxılış işlərinin, magistr dissertasiyalarının onlara satılması hamının bildiyi bir faktdır”.



K.Əsədov vurğulayıb ki, elmimiz qarşısında duran əsas problemlərdən biri dissertasiya mövzularının düzgün seçilməməsidir: “Elmi əsərlərin yeniliyinin düzgün anlaşılmaması bir çox hallarda elmi tədqiqat əvəzinə ortaya tərtibat və tərcümə əsərlərinin çıxması bu əsərlərin dissertasiya kimi müdafiə edilməsi ilə nəticələnir. Bəzən dəfələrlə işlənmiş mövzular yeni ad altında təqdim olunur, dissertant elmə heç bir yenilik gətirmədən deyilən fikirləri təkrarlayır. Təəssüf ki, bu cür dissertasiyalar bəzən heç bir çətinliklə üzləşmədən uğurla “müdafiə edilir”. Hətta çətinlik yaransa belə, dissertant əvvəl-axır dəyərsiz tədqiqatını işə keçirə bilir. Halbuki həqiqi istedadlar elmi işlərini müdafiə etmək üçün xeyli çətinliklərlə qarşılaşırlar. Bu yerdə məşhur bir deyim yada düşür: “İstedadlara yol verin, istedadsızlar özləri özlərinə yol açacaqlar”.



Müsahibimiz qeyd edib ki, müəllif haqları məsələsi bir daha gündəmə gəlməli, plagiatla məşğul olanlar cəzalanmalıdır: “Azərbaycan elmində, xüsusilə humanitar sahədə “bu mövzu Rusiyada və yaxud Ərəb ölkələrində işlənib, Azərbaycanda isə işlənməyib” arqumenti hökm sürür. Nəticədə dissertasiya işi elə həmin əsərlərin tərcüməsinə çevrilir. İndi dünyanın bir çox elmi tədqiqat mərkəzi arasında mübadilə imkanlarının artdığı, hər bir kəsin asanlıqla dünyanın hər hansı bir regionunda gedən elmi prosesləri izləmək şansının olduğu bir zamanda bu problem birdəfəlik həll olunmalı, Azərbaycan üçün yenilik anlamı dünya səviyyəsində yenilik gətirmə tələbatı ilə nəticələnməlidir. Bu tələbat elmimizə xas digər bir bəlanı, plagiat azarını da cilovlayar. Bəzən nəinki xaricdə yaşayan alimlərin əsərləri oğurlanır, hətta bir institutda, bir şöbədə, bir kafedrada işləyənlərin öz həmkarlarının zəhmətinin məhsuluna yiyələnməsi də baş verir. Eləcə də dünyasını dəyişmiş alimlərin haqqı da layiqincə qorunmur”.



Ekspert qeyd edib ki, hər il saxta elmi işlər, elmi ad alanlar üçün dövlət büdcəsindən külli miqdarda vəsait sərf olunur: “Plagiatla məşğul olan başabəla alimlər özlərini sığortalamaq üçün bəzən nüfuzlu şəxsləri özlərinə həmmüəllif olmağa razı sala bilirlər. Bununla da onlar bir tərəfdən oğurluqlarının üstünün açılmasının qarşısını alır, digər tərəfdən isə başqasının zəhməti hesabına özlərinə arxa, himayədar qazanırlar, halbuki dünya praktikasında həmmüəlliflər tərəfindən yazılan əsərlərdə hər bir kəsin yazdığı fəsil, bölmə ayrıca göstərilir. Hesab edirəm ki, başqa bir müəllifin adını göstərmədən onun elmi işindən, monoqrafiyasından istifadə edib özününkü kimi təqdim etmək elmi etikaya tamamilə ziddir. Danılmazdır ki, bu gün yüksək vəzifə tutan kifayət qədər elmi dərəcəsi olanlar var. Amma onlar arasında elmi tədqiqat işindən xəbəri olmayanlar da az deyil. Bu elmin inkişafına təkan verə bilməz. Bu yolla Azərbaycan elmi nüfuz qazana bilməz. Çox təəsüflər olsun ki, gənclərin elmə gəlməsinə, faydalı elmi – tədqiqat işləri aparmasına belələri ciddi şəkildə maneə olur. Halbuki sərf olunan vəsait düzgün istiqamətə yönəlsə, Azərbaycan elmi dünyanın ən nüfuzlu, etibarlı tərəfdaşı ola bilər. lakin bu gün plagiat alimlərimiz ucbatından Azərbaycan elmi dünyada ciddi qəbul edilmir”.
Dünən, 10:44
Türkiyədə udula bilən ətir hazırlanıb
Dünən, 09:52
Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası
26-02-2024, 10:41
XX əsrin ən dəhşətli cinayətlərindən biri - Xocalı soyqırımından 32 il ötür
26-02-2024, 09:47
Heydər Əliyev: Hər Bir Gələcək Nəsil Gərək Bilsin ki, Bizim Millətimizə Qarşı Belə Vəhşilik edilib!
26-02-2024, 08:42
32 İLİN UNUDULMAZ YARASI XOCALI !..
26-02-2024, 08:24
ƏFSANƏVİ QƏHRƏMANLAR - ANA VƏ BALA (sənədli hekayə)
25-02-2024, 12:27
“Qarabağ” tarixində ilk dəfə avrokubokların 1/8 finalına yüksəlib - YENİLƏNİB + FOTO/VİDEO
25-02-2024, 12:21
Qurban Qurbanov: “Bayer”lə görüşlər bizim üçün böyük təcrübədir”
25-02-2024, 11:28
Xocalı soyqırımından bəhs edən yeni sayt yaradılıb
25-02-2024, 11:05
XOCALI FACİƏSİNƏ DÜNYA HÜQUQİ QİYMƏT VERMƏLİDİR !..
23-02-2024, 11:32
III Bakı Elm Olimpiadası keçiriləcək
23-02-2024, 11:25
AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli DSX-nin Xüsusi Məktəbinin kursantları ilə görüşüb
22-02-2024, 11:14
Alimlər təhlükəli xəstəliklərlə mübarizənin yeni üsulunu təhlil ediblər
22-02-2024, 11:11
Avropa Liqası: “Qarabağ” bu gün pley-off mərhələsinin cavab oyununa çıxacaq
22-02-2024, 10:56
Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası
21-02-2024, 16:20
Yeniyetmə ağırlıqqaldıranlar arasında Azərbaycan birinciliyi keçiriləcək
21-02-2024, 16:13
Terapevt: Qidalardan yağları ayırmaqdansa, onları zülallarla birləşdirin
21-02-2024, 10:23
Elm ölümdən sonra insan şüurunun mövcudluğu ideyasını qəbul etməyə başlayıb
21-02-2024, 10:18
21 Fevral - Beynəlxalq Ana Dili Günüdür
20-02-2024, 12:09
Dünya sənaye inqilabları və dünyagörüşü konsepsiyası
20-02-2024, 11:20
Ulu Öndərin “bir millət, iki dövlət” şüarının gerçək siyasi təsdiqi haqqında bir neçə söz - Rəşad Mahmudov yazır..
20-02-2024, 11:17
Azərbaycan-Türkiyə prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər
20-02-2024, 10:58
Ankarada Azərbaycanın və Türkiyənin birinci xanımlarının görüşü olub
20-02-2024, 08:17
Dünya Sənaye İnqilabları və Dünyagörüşü Konsepsiyası
18-02-2024, 17:38
BDU-nun professoru Əziz Məmmədov vəfat edib
15-02-2024, 15:31
Qanın hansı xüsusiyyətləri uzun yaşamağa kömək edir? Maarifləndirici proqrama start verilib
15-02-2024, 13:49
AMEA-nın PREZİDENTİ, AKADEMİK İSA HƏBİBBƏLİYƏ HESABAT III Yazı
«    Fevral 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
26272829